Những điều cần biết về các loại đất sét

Đã bao giờ bạn từng ngồi xuống và tìm hiểu về các loại đất sét trước khi bắt tay vào bộ môn tạo hình đất sét chưa? Chắc hẳn là chưa nhỉ. Vì vậy bài viết này là dành cho bạn đó. Đọc ngay nhé!

Đất sét là một trong những nguyên liệu sáng tạo quen thuộc trong nghệ thuật và thủ công, được sử dụng rộng rãi từ trẻ em đến những nghệ nhân chuyên nghiệp. Nhưng dù là người mới chơi hay thâm niên trong bộ môn tạo hình đất sét, cả nhà mình cũng nên biết, trong số vô vàn các loại đất sét ngoài kia, có 4 loại phổ biến nhất: đất sét tự khô dạng cứng, đất sét tự khô dạng xốp nhẹ, đất sét nung và sáp nặn. Mỗi loại có các đặc tính riêng biệt và phù hợp với những mục đích sáng tạo khác nhau. Bên dưới mình sẽ tìm hiểu kĩ hơn nhé

1. Đất sét tự khô dạng cứng (heavy air dry clay)

Đất sét tự khô dạng cứng là loại đất sét có khả năng tự khô ngoài không khí mà không cần nung hay xử lý nhiệt. Loại đất sét này thường rất mềm, dẻo khi mới mở gói, dễ nặn và có thể tạo hình dễ dàng. Khi khô, nó trở nên cứng và bền như sứ. 

Ưu điểm:

• Không cần nung, hoàn thành sản phẩm là có thể để cho khô tự nhiên (dùng quạt, phơi nắng sẽ nhanh hơn).
• Khi để khô đủ thời gian sẽ rất cứng, không bị gãy khi bị rơi
• Bề mặt láng, mịn, có độ bóng tự nhiên

Nhược điểm:

• Thời gian khô lâu (thường mất từ 3 – 4 ngày để hoàn toàn khô). Tuy nhiên, nhanh khô ở bề mặt ngoài nếu tiếp xúc không khí.
• Nếu không bảo quản kín, đất sét dễ bị khô nhanh và khó sử dụng lại.
•  Không tiếp xúc được với nước, nếu không sẽ bị loang màu và rã 1 chút đất sét (bên trong không bị ảnh hưởng) nên bạn có thể dùng sơn bóng, sơn móng tay trong suốt là được nhé
• Có 1 số loại đất (đất Thái Lan) cần dùng keo sữa để dán các bộ phận, nếu không sẽ bị rơi khi khô

Đất sét tự khô dạng cứng thường được sử dụng để làm đồ trang trí, tượng nhỏ để bàn, làm móc khóa, móc balo túi xách, thậm chí có thể làm trang sức.

2. Đất sét tự khô dạng xốp nhẹ (super light air dry clay):

Cũng tương tự như trên, đất sét tự khô dạng xốp nhẹ cũng tự khô bằng không khí, có cấu trúc siêu nhẹ hơn so với đất sét thông thường. Nó mang lại cảm giác mềm xốp, nhẹ nhàng và đặc biệt dễ tạo hình, rất thích hợp cho các bạn mới bắt tay vào nặn, các bé nhỏ từ 3 tuổi có cơ tay yếu.

Ưu điểm:

• Rất nhẹ, mềm, mịn, siêu dẻo.
• Tạo hình rất dễ.
• Khô nhanh hơn so với đất sét tự khô dạng cứng.
• Không cần dùng keo sữa để dính

Nhược điểm:

• Khi khô có độ xốp, nên không thích hợp cho các sản phẩm cần độ bền cao.
• Không chịu được lực lớn, dễ bị rơi các bộ phận nếu va chạm mạnh.
• Khi đất còn ướt, dán vào rồi không gỡ được, sẽ bị biến dạng.

Loại đất sét này thường được sử dụng trong việc làm mô hình, trang trí bánh kem giả, hoặc các sản phẩm trang trí nhỏ, làm móc khóa, tượng để trưng, hoa đất sét/

3. Đất sét nung (polymer clay – oven baked clay): 

Đất sét nung là loại đất sét không bao giờ khô, rất được nhiều bạn ưu chuộng. Mình cần được nung ở nhiệt độ cao (từ 130 – 160°C) để đạt độ cứng tối đa. Đây là loại đất sét chuyên dụng trong gốm sứ, được sử dụng rộng rãi từ nghìn năm trước trong việc tạo ra các sản phẩm gốm, chén, bát và các đồ trang trí nghệ thuật khác. Và cho đến ngày nay đã phổ biến nhiều loại đất sét nung có nhiều màu pha sẵn, rất tiện dụng.

Ưu điểm:

• Khi nung sẽ tạo ra độ cứng bền, có thể dùng cho các sản phẩm có tính ứng dụng cao như bát, đĩa, bình hoa, đồ trang sức, các loại tượng. 
• Không bao giờ bị khô và cứng cho đến khi được nung
• Có thể tráng men và trang trí màu sau khi nung (với loại đất nung truyền thống), với loại có sẵn màu, chỉ cần tạo hình và đem đi nung.

Nhược điểm:

• Cần có lò nướng, nồi chiên không dầu để nung.
• Trạng thái ban đầu của đất là dạng cứng, cần nhào liên tục (hoặc sử dụng dung dịch làm mềm) để đất nung mềm, từ đó mới tạo hình được
• Nếu không được nung đúng cách, sản phẩm dễ bị nứt, vỡ hoặc biến dạng.
• Trong quá trình nặn dễ bị dính tay.

Đất sét nung là lựa chọn hoàn hảo cho những bạn yêu thích việc tạo hình, THẬT SỰ yêu thích và đam mê nhé.

4. Sáp nặn (modelling clay):

Sáp nặn là một loại vật liệu khác, thường được sử dụng trong các hoạt động sáng tạo, đặc biệt là cho trẻ em, các bạn có thể tìm thấy sáp nặn được bán rộng rãi ở các nhà sách. Khác với đất sét, sáp nặn luôn trong trạng thái mềm và không bao giờ khô cứng. Chúng được làm từ các loại sáp tự nhiên hoặc nhân tạo, có thể tái sử dụng nhiều lần.

Ưu điểm:

• Mềm, dẻo, rất dẽ nặn
• Không cần thời gian khô và có thể chỉnh sửa hoặc thay đổi hình dạng dễ dàng.
• Có màu sắc đa dạng, bắt mắt.

Nhược điểm:

• Không khô và cứng lại, do đó không thích hợp để làm sản phẩm trang trí lâu dài.
• Dễ bị biến dạng nếu gặp nhiệt độ cao.
• Rất dính và dơ tay, dễ dính lên tất cả các bề mặt.

Sáp nặn thường được thấy sử dụng trong giáo dục trẻ em, giúp phát triển kỹ năng vận động tinh và sáng tạo với độ tiện dụng, tái sử dụng và giá thành rẻ. Tuy nhiên, cần có sự giám sát từ các bậc phụ huynh 

Kết luận

Mỗi loại đất sét và sáp nặn đều có những đặc tính và ưu điểm riêng, phục vụ cho các mục đích sáng tạo khác nhau. Tùy vào nhu cầu, bạn có thể lựa chọn loại đất sét phù hợp cho dự án của mình, từ những tác phẩm trang trí đơn giản đến các sản phẩm gốm sứ nghệ thuật phức tạp.